🙏 Dandvat

A short information about Mahanubhava Pantha

Mahanubhava Pantha is a religious sect following the teachings of Panch Avatars of pantha. Mahanubhava Pantha originated during the late 12th century and from the Varhada region of Maharashtra. Pantha teaches how to connect the inner soul with the parmewshwara bhagti and attain moksha.

Pancha Avatars Of Mahanubhava Pantha | Dandvat

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told to his pantha that the lord takes avatars in all four Yugas (Krutayuga, Tretayuga, Dwaparyuga, Kaliyuga). Same was said by Shree Krishna in Shree Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”. Accordingly, there is not a time in this world when avatar of prabhu is absent.

Brahmvidya Shastra, It is a collection of main vachans (sutras) of Swami Shree Chakardhara and presents the philosophical core of Mahanubhav Pantha. Very well planned and carefully organized into various sections, it is revered as our Shastra mop Parmeshwar (God in the form of scripture).

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

🚩 Five incarnations of Mahanubhava Pantha

Mahanubhav Pantha started by Sarvadnya Shree Chakradhar Swami in 1267 and he is the 5th avatar. Earlier to Shree Chakradhar Swami there were 4 more avatars. We call them as Panch Krishna Avatars.

Shri Chakradhar Swami propagated a religious movement, as well as social movement, in which all members were accepted irrespective of their castes, and the traditional ritualistic religion was rejected. Some sources list the founder of Mahanubhava as Govinda Prabhu and Chakradhara as its first “apostle”.

Mahanubhava Pantha teaches that Krishna is the only God in Universe.

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told to his pantha that the lord takes avatars in all four Yugas (Krutayuga, Tretayuga, Dwaparyuga, Kaliyuga). Same was said by Shree Krishna in Shree Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”. Accordingly, there is not a time in this world when avatar of prabhu is absent.

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

🌸 Namo Panch Krishna Avatar

There were only five, because these avatars fell in the Guru Parampara. Govindaprabhu was the guru of Shree Chakradhar Swami. Shree Chakrapani Prabhu was the guru of Shree Govindaprabhu. Shree Dattatreya Prabhu was the guru of Shree Chakrapani Prabhu. Shree Dattatreya Prabhu and Shree Krishna are not said to have another avatar as Guru.

The Five incarnations of God knows as Pancha Krishna or Five Krishnas or Namo Panch Krishna Avatar:

Please follow our channel - @dandvat

Namo Panch Krishna Avatar

Shree Krishna Chakravarti Prabhu (Dwaraka Gujarat, Mathura Uttar Pradesh) - 📰 read more
Shree Dattatreya Prabhu (Badrikashram Uttarakhand) - 📰 read more
Shree Changdeva Raul Prabhu (Phalatan Maharashtra) - 📰 read more
Shree Gundam Raul Prabhu (Riddhapur-Amravati Maharashtra) - 📰 read more
Sarvadnya Shree Chakradhar Swami (Bharuch Gujarat) - 📰 read more

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

📅 Festivals

नमो पंच कृष्ण अवतार - Here are the important festivals & dates related to Mahanubhava Pantha.

Ashadha Purnima
Utsav

आषाढ शुद्ध
अर्थात पौर्णिमा
28 July, 2026
(Tuesday)

Pavita Parav
Utsav

श्री प्रभु बाबा जी
को पविते समर्पण
26 August, 2026
(Wednesday)

Shree Krishan Prabhu
Janmashtami

श्री कृष्ण प्रभु जन्मोत्सव
कृष्णाष्टमी / जन्माष्टमी
4 September, 2026
(Friday)

Shree Chakradhar Swami
Avtar Divas

श्री चक्रधर स्वामी जी
का अवतार दिवस
13 September, 2026
(Sunday)

Shree Govind Prabhu
Avtar Divas

श्री गोविन्द प्रभु जी
का अवतार दिवस
24 September, 2026
(Thursday)

Shardiya Navratri
Start

शारदीय नवरात्र
आरंभ - घट स्थापना
11 October, 2026
(Sunday)

Vijaya Dashami
Festival

नवरात्र समाप्त
विजयादशमी (दशहरा)
20 October, 2026
(Tuesday)

Sharad Purnima
Festival

कोजागरी पौर्णिमा
(शरद पौर्णिमा)
26 October, 2026
(Monday)

Shree Chakarpani Prabhu
Avtar Divas

श्री चक्रपाणी प्रभु जी
का अवतार दिवस
3 November, 2026
(Monday)

Deepawali
Festival

महानुभाव पंथ के अनुसार
दीपावली का आयोजन
8 November, 2026
(Sunday)

Govardhan
Puja

महानुभाव पंथ के अनुसार
गोवर्धन पूजन
10 November, 2026
(Tuesday)

Shree Geeta
Jayanti

श्रीमद् भगवद्गीता के अवतरण
का शुभ दिन है
20 December, 2026
(Sunday)

Shree Dattatreya Prabhu
Jayanti

श्री दत्तात्रेय प्रभु जी
का अवतार दिवस
23 December, 2026
(Wednesday)

📰 Blogs

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read the blogs of Mahanubhava Pantha. Go to Blogs

Brahmvidya Shastra and Nav Prakar...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Brahmvidya Shastra, It is a collection of main vachans (sutras) of Swami Shree Chakardhara and presents the philosophical core of Mahanubhav Pantha. Very well planned and carefully organized into various sections, it is revered as our Shastra mop Parmeshwar (God in the form of scripture).

Compiled with great care and understanding (in 1290) by the knowledgeable Keshav Vyas Suri from amongst 1500 episodes in the sacred source book Leela Charitra, is the second sacred book Brahmvidya Shastra.

The Brahmvidya Shastra gives minute details of four elements (Char Paddarths- Ishwar, Devta, Jeev & Prapanch), Gods and the varied knowledge, way and source of attaining them. Nav Prakaran means nine chapters. Excluding the background chapter of Poorvi (along with Panch Krishna and Panch Naam).

Nav Prakaran:
🚩 Anya Vyavriti – अन्य व्यावृति (देवता पदार्थ)
🚩 Yug Dharma – युगधर्म
🚩 Vidya Marg – विद्या मार्ग
🚩 Sanhaar – संहार (प्रलय)
🚩 Sansaran – संसरण (रचना)
🚩 Udharan – उद्धरण
🚩 Mahavakya – महावाक्य
🚩 Nirvachan – निर्वचन
🚩 Astipari – असतिपरि

Other parts of Brahmvidya are Vichar Prakaran and Achar Prakaran. There are 285 sutras under Vichar Prakaran and 289 sutras under Achar Prakaran. Keshav Vyas Suri also selected from Leela Charitra 114 drishtants (illustrations) which were narrated by Swami to elaborate some deep philosophical thought. If this is included, Nav Prakaran becomes Dasham Prakaran.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Past and Present - perceptions of...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Question : Did Lord Krishna say anything about?
Why do we take birth, if we have to die later?
That is a million dollar question, without any clear cut logical answer.

1. Only thing Lord Krishna said is that people take birth due to their past karmic debts incurred during their last birth (incarnation).
2. Each of us are responsible for our birth. God has nothing to do with that.
3. We continue this cycles of birth and death, until we exhaust all our karmic debt and then we attain salvation.
4. Lord Krishna said: God does not decide what each person should do, nor he induce people to act, nor does he create fruits of any action.

Each person acts according to his/her Vasanas (Past and present perceptions of mind)

Source: Bhagavad Gita, Chapter V, Verses 14.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Three gates leading to the hell o...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

|| त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मन: ||
|| काम: क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ||
|| tri-vidhaṁ narakasyedaṁ dvāraṁ nāśhanam ātmanaḥ ||
|| kāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṁ tyajet ||

There are three gates leading to the hell of self-destruction for the soul - lust, anger, and greed.

Therefore, all should abandon these three:

Lust (Kama): Beyond just physical desire, this represents an obsessive craving for sensory gratification. It creates a cycle of never enough, leading to frustration when the high inevitably fades.
Anger (Krodha): Often the byproduct of frustrated desire. When we don't get what we want, anger flares up, destroying our ability to think rationally and damaging our relationships.
Greed (Lobha): The bottomless pit. It convinces us that our worth is tied to what we possess, ensuring we remain eternally dissatisfied regardless of our success.

Source: Bhagavad Gita, Chapter XVI, Verses 21.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Shree Mad Bhagavad Gita one of th...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Shree Mad Bhagavad Gita one of the holy books of Hinduism. Shree Mad Bhagavad Gita is written thousands of years ago consists of 18 chapters. It is the samvad of Lord Shree Krishna and the Dhanusdhardi Arjuna. Shree Mad Bhagavad Gita is freely offering this presentation of Sri Mad Bhagavad Gita to the Earth as a gift to humanity. The date of the Kurukshetra war and the delivery of Bhagavad Gita to Arjuna by Sri Krishna are supposed to be around 3139 BCE.
There are three paths which lead directly to establishing a relationship with God. According to the authority of Shree Mad Bhagavad Gita these paths have been designated as
1. The yoga of perfect actions.
2. The yoga of perfect devotion.
3. The yoga of perfect knowledge.

Shree Mad Bhagavad Gita text is organized in twelve Skandhas (books) subdivided into 332 Adhyayas (chapters), and has between 16,000 to 18,000 verses, depending on the manuscript version. Of the 12 books, it is the 10th book with about 4,000 verses that has been the most popular, studied and recognized. The text asserts that it is Krishna in literary form.
Each chapter is called a yoga. Yoga is the science of the individual consciousness attaining communion with the Ultimate Consciousness. So each chapter is a highly specialized yoga revealing the path of attaining realization of the Ultimate Truth. The first six chapters have been classified as the Karma Yoga section as they mainly deal with the science of the individual consciousness attaining communion with the Ultimate Consciousness through actions.

These chapters are:
Attharah adhaya of Shree Mad Bhagavad Gita

1. Arjuna–Visada Yoga Prathama adhaya
Arjuna has requested Krishna to take his rath between the two armies, where he can see to who were in his opposition and who were with him . His growing dejection is described as he fears losing his friends and relatives as a consequence of Yudh.

2. Sankhya Yoga Dwitiya adhaya
After asking Shree Krishna for help, Shree Krishna teched him the Karma yoga, Gyaana yoga, Sankhya yoga, Buddhi yoga and the immortal nature of the soul Atma amar hai, ise koi nhi maar skta.. Sankhya Yog nam Dwitiya adhaya here refers to one of six orthodox schools of the Hindu Philosophy. This chapter is often considered the gyaan of the entire Shree Mad Bhagavad Gita.

3. Karma Yoga Tritiya adhaya
Shree Krishna explains how the Karma yoga – Performance of prescribed duties, but without attachment to results, is the appropriate course of action for Arjuna. Shree Krishna teached him how Karma will take him to the purification of soul.

4. Gyaana–Karma-Sanyasa Yoga Chaturth adhaya
Shree Krishna exposed that, he has lived through many births through prarambh of Universe. Always teaching yoga for the protection of the pious and the destruction of the impious and stresses the importance of accepting a guru. Shree Krishna teach him to remove the shanshya from his mind and approach to Karma.

5. Karma–Sanyasa Yoga Pancham adhaya
Arjuna asks Lord Shree Krishna if it is better to forgo action or to act. The Lord Shree Krishna answers that both are ways to the same goal but that acting in Karma yoga is superior. Arthat Prabhu shared Gyaan and Karam yoga both take him to Mokash, but Karam yoga is superior to Gyan yoga.

6. Atmasanyam Yoga Shasht adhaya
Krishna describes the Ashtanga yoga. Then, further throw light on the difficulties of the mind. How to gain the stable state of mind where nobody can influence you and the techniques by which mastery of the mind might be gained. Then your warrior will help you to understand the difference between Moah and Prem.

7. Gyaana Vigyaana Yoga Saptam adhaya
Vasudev Shree Krishna describes the absolute reality and its illusory energy Maya. Prabhu said this world is all his Maya, the illusion. People are tied to this world and Maya, they can’t see beyond this illusion. Those who can, for them there is no thing hidden.

8. Aksara Brahma Yoga Ashtam adhaya
This chapter contains eschatology of the Shree Mad Bhagavad Gita. Prabhu said, life is all about the 84 lacs births that a person take to reach this human body and the difference between death and life.

9. Raja Vidya Raja Guhya Yoga Navam adhaya
Lord Krishna explains Raja Vidya or Raja Guhya refers only to the Suddha bhakti yoga. Shree Bhagavan accepts that which is offered by the suddha bhaktas with love. In the last sloka in this chapter (man mana bhava mad-bhaktah), it is concluded that bhakti is the only means to attain Shri Bhagavan.

10. Vibhuti Vistara Yoga Dasham adhaya
Shree Krishna is described as the ultimate cause of all thee Jeev and Atma, Prabhu said without Paramatma, Atma and Jeev wouldn’t be single. Arjuna accepts Shree Krishna as the Supreme power.

11. Visvarupa Darsana Yoga Gyarawah adhaya
Arjuna requested Lord Shree Krishna to show him his Visvarupa, the Universal Avatar. Later Arjuna says, Prabhu your this avatar is of a being facing every way and emitting the radiance of a thousand suns, containing all other beings and material in existence. You are the Universe, there is nothing beyond you. You are the only GOD to worship.

12. Bhakti Yoga Barwah adhaya
Lord Shree Krishna reveals the path of devotion and worshio to God. Krishna describes the process of devotional service Bhakti yoga. He also explains different forms of spiritual disciplines and yoga process to attain the peace and learn the way to God.

13. Ksetra Ksetrajna Vibhaga Yoga Terwan adhaya
The difference between transient perishable physical body and the immutable eternal soul is described. Prabhu descirbed the difference between actual and the perceptual. Then LordShree Krishna tells about the nature of problem and its solution.

14. Gunatraya Vibhaga Yoga Choudwan adhaya
Prabhu SHree Krishna explains the three modes (Gunas) of material nature pertaining to goodness, passion, and nescience. The sankalpa of Prabhu is thus the instrumental cause of creation, and his Illusion Maya becomes the material cause. This Maya has three Gunas – the Sattva, Rajas & Tamo Gunas.

15. Purusottama Yoga Pandrwan adhaya
Lord Shree Krishna identifies the transcendental characteristics of God such as, Omnipotence, Omniscience, and Omnipresence. Lord Shree Krishna also describes a symbolic tree representing material existence. “Creation, with its Eternal as well as ephemeral aspects, can be likened to the Ashwattha tree which has its roots above and branches below. the Vedas are its leaves. He who fully comprehends the nature of this tree truly understands.”

16. Daivasura Sampad Vibhaga Yoga Solwan adhaya
Vasudev Shree Krishna identifies the human traits of the Divine (Sure) and the Evil (Asure) natures. He counsels that to attain the supreme destination one must give up lust, anger, greed, and discern between right and wrong action by discernment through Buddhi and evidence from the scriptures.

17. Sraddhatraya Vibhaga Yoga Satarwan adhaya
Lord Shree Krishna qualifies the three types of Faith, Thoughts, Deeds and even Eating habits corresponding to the three modes (gunas). These 3 type of Gunas are – the Sattva, Rajas & Tamo Gunas.

18. Moksha Sanyasa Yoga Attharwan adhaya
Here finally God the Vasudev Shree Krishna gives the conclusions of previous seventeen chapters. Then again, Prabhu asks Arjuna to abandon all forms of Dharma, fix your mind on me, be devoted to me, perform sacrifice and simply follow his gyan and be the part of Dharam Yudh. I promise, (since) you are dear to me.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Daily rituals of Prabhu Shree Dat...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Shree Dattatreya - The Universal Guru. He had descended on this earth to establish three things and beliefs
1. Satya – The Universal Truth.
2. Rta – The Cosmic Order.
3. Dharma – The perennial principles.
Prabhu Shree Datta have numbers of leelas, we cant even count them. Here i'm trying to describe the daily life routine of Shree Datt parbhu in few lines. Hope all you will appreciate and share with the communities. From the start of day to end.

1. Meru Mountain, Uttarakhand – Prabhu G used to reside at Meru mountain.
2. Varanasi, Bihar – Prabhu G always take bathe on Ghats of Ganga, Varanasi, Bihar at early morning. Most listened leela of prabhu g is sanan at Ganga ghat. He always do check of his loving people at morning time on the walk to Varanasi.
3. Kurukshetra, Haryana – Prabhu G used to Sipping water at the Kurukshetra
4. Pandharpur – Shree Datta prabhu G always do the chandan tilak prakriya at Pandharpur.
5. Kedar – Prabhu G always do devotional japp at Kedar also called morning sandhya.
6. Kedar – Prabhu G partake Vibhuti/Bhasma (ash) at Kedar after the morning sandhya.
7. Girnar, Saurashtra, Gujarat – Prabhu G always do meditation in Girnar, Saurashtra, Gujarat.
8. Kolhapur, Maharashtra – One of most famous routine of Prabhu G is bhiksha in the Kolhapur, Maharashtra area after the noon.
9. Panchaleshwar, Maharashtra – Agin one of most famous and listed leela of Prabhu Shree Datt is takin lunch after bhiksha on the banks of Godavari river.
10. Marathwada, Maharashtra – After having luch, Prabhu G use to take roll of betel leaves in Rakshasbhuvan, District Beed, Marathwada, Maharashtra.
11. Raivat Mountain, Gujarat, India – Prabhu G takes some rest and Raivat Mountain (Girnar).
12. Western Ocean, Bharat – Prabhu Shree Dattatray g after having the rest always spend his time at the western part of Bharat. Generally at the ocean head.
13. Naimisharanya, Bihar – Shree Datt prabhu G spend his most of time to hear discourses and kirtans at Naranarayan Ashram in Naimisharanya, Bihar.
14. Mahurgad, Maharashtra – At the end of day Prabhu G takes the sleep at the Sahyaparvat in Nanded, Maharashtra.

All these prakriyas are taken from the part of leelas done by prabhu ji.

Teachings of Shree Dattatreya Maharaj
Prabhu Ji gave Ashtanga Yoga (eight fold path of Yoga) to the world thousands of years ago.
1. Yama – non-killing, truthfulness, non-stealing, continence, and non-receiving of any gifts. Moral discipline.
2. Niyama – cleanliness, contentment, austerity, study and self-surrender to God. Moral discipline Yama and Niyama are moral training and form the basis of Yoga. As these two become established, the Yogi will begin to realize the fruits of his practice.
3. Asana – posture.
4. Pranayama – ‘Prana’ is the life-force, ‘yama’ is control. ‘Pranayama’ consists of breath control exercises.
5. Pratyahara – withdrawal of senses from sense objects.
6. Dharana – concentration.
7. Dhyana – meditation.
8. Samadhi – the transcendental or super conscious state of being one with God: Principle.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Shree Dattatreya: My bliss and co...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Soul alone is my Guru.Once King Yadu saw Lord Dattatreya (Avadhoot) wandering in a forest happily, free from worries. The king with humbleness asked the sage, about the secret of his happiness and the name of his Guru. Further said to sage, that despite you look capable and wise, why do you live in the forest. Even though you have no family, nor any loved one, how could you be so blissful and self-contented?

To answer the Yadu’s enquired queries, the Lord Dattatreya (Avadhoot, one who have given up all worldly desires) replied:
My bliss and contentment are the fruits of self-realization. Soul (Aatmaa) alone is my Guru, yet I have gained the necessary wisdom from the whole creation, via 24 individual who were therefore my Gurus. I shall elaborate the same for you.

Further Lord Dattatreya said: I have taken shelter of twenty-four gurus, who are the following: the earth, air, sky, water, fire, moon, sun, pigeon and python; the sea, moth, honeybee, elephant and honey thief; the deer, the fish, the dancing girl Pingala, the kurari bird and the child; the young girl, arrow maker, serpent, spider and wasp.

Further Lord Dattatreya explains what he has learned from his own body. My Body teaches me Gyaan (knowledge) and Vairaagya (detachment). Birth and death are along with it. It means that if we hold on to this body then we have to bear sorrows. Although it helps to think about Tattwa (elements) still I never consider it mine.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

💌 Leelas

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read the leelas of Mahanubhava Pantha. Go to Leelas

एक दिन महदाइसा ने श्री चकर्धर स्व...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

सर्वज्ञ श्री चक्रधर स्वामी जी ने उत्तर दिया, महदाइसा! जब भगवन श्री कृष्ण जी राजा कंस का वध करके कारागर की ओर जाने लगे तो वहा देखा की उद्धव देव भयभीत स्तम्भ के पीछे खड़े थे।
श्री कृष्ण जी ने उन्हें छिपा देख कर कहा, अरे! वहा कूँ खड़ा है। उतर देते हुए अन्य सेवक ने कहा। प्रभु जी वहा पर राजा कंस के प्रधान मंत्री है। तत्काल उद्धव ने कहा, प्रभु जी में अपनी बुद्धि से कुछ मंत्रणा कंस के समुख रखा करता था। तब प्रभु जी ने कहा, आपने आजतक कंस का अमात्यतव सवीकारा था, अब आजसे आप हमारा मंत्रितब धारण करो ओर हमे मंत्रणा दिया करो।
प्रभु जी के इन्ही वचनों के साथ उद्धव देव को प्रेम संक्रमण हुआ ओर उन्होंने प्रभु जी को सहस्तांग दंडवत प्रणाम कर, खुदको धन्य माना|

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

पञ्च कृष्ण अवतारों के स्मरण के बा...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

चक्रधर स्वामीजी ने कहा इसी प्रकार पञ्च कृष्ण अवतारों के स्मरण के बाद अपने अपने गुरु निमित की भी याद करनी चाहिए
# वेध गुरु,
# उपदेश गुरु,
# बोध गुरु,
# शाश्त्र उद्देश्य गुरु,
# दीक्षा देत गुरु,
एव अनेक प्रकार के गुरु निमितों को याद करना चाहिए और दंडवत डालनी चाहिए।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

केशववीहीरी उद्यापनी सातरा आरोगणा:...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

ऋद्धपुर च्या पुर्वेला तिवसा रोडवर असलेली श्री गोविंद प्रभुं चरणांकित, ही विहिर सासु, सुनेची विहिर म्हणून प्रसिद्ध आहे.
लिळा : नगराच्या पूर्वेस केशवनायकांनी विहिर खोदली. परंतु पाणी लागत नाही म्हणुन चिंतित झाले. मग श्रीप्रभु बाबांना विनंती केली, “ बाबा मी खुप कष्टाने विहिर खोदली परंतु पाणी लागत नाही.” सर्वज्ञ म्हणाले, “अवो मेला जाए, वीहीरी खणावी म्हणे : न खणावी म्हणे : मेला जाए खणावीची म्हणे :” तेंव्हा केशव नायक म्हणाले, “जी,जी एव्हडी खोल विहिर खोदली परंतु पाणी लागले नाही.” सर्वज्ञ म्हणाले, अवो मेला जाए खण म्हणे : आणि श्री चरणाचा अंगठा लावला. केशवनायकांनी थोडे खोदताच, खुप पाणी लागले. संपुर्ण विहिर पाण्याने भरली. सर्वजन आश्चर्यचकित झाले.
नंतर केशवनायकांनी सुंदर चिरेबंदी विहिर बांधली. आता फक्त वरील काठ बांधणे बाकी होते. तेंव्हा श्रीप्रभु म्हणाले, “मेला जाए, सीसवठी न बांधता, अगोदर उद्यापन कर म्हणे :” केशव नायक म्हणाले, ज्याअर्थी गोसावी म्हणतात तेंव्हा पुढे काही तरी कठीन प्रसंग असेल ! म्हणून उद्यापण करवित असतील. मग केशव नायकांनी उद्यापऩाची तयारी केली. माडव घातला, ब्राम्हण बोलावले, हवण केले, ब्राम्हणाला जेउ घातले. नंतर गोसावी तेथे बीजे केले, विहीरीमधे एका ठिकाणी बसुन आरोगणा झाली.
इकडे त्याच दिवसी कटक देवगीरीला विठ्ठलनायक व दाएनायकांना, जे राज दरबारा मधे दरबारी होते तृटी आली म्हणून पकडले. केशवनायक त्यांचे व्याही होते, व त्यांनी काही वस्तू केशवनायकां कडे ठेवली होती. म्हणून केशवनायक ही नागवले गेले. तेंव्हा केशवनायक म्हणाले, “राउळांनी येणा-या संकटाची सुचना म्हणून उद्यापण करविले..! [ऋ.च. १५५]

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

भगवान श्री कृष्ण जी को छप्पन भोग ...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

भगवान को लगाए जाने वाले भोग की बड़ी महिमा है। इनके लिए 56 प्रकार के व्यंजन परोसे जाते हैं, जिसे छप्पन भोग कहा जाता है। यह भोग रसगुल्ले से शुरू होकर दही, चावल, पूरी, पापड़ आदि से होते हुए इलायची पर जाकर खत्म होता है।
अष्ट पहर भोजन करने वाले बालकृष्ण भगवान को अर्पित किए जाने वाले छप्पन भोग के पीछे कई रोचक कथाएं हैं।

भगवान श्रीकृष्ण ने गोवर्धन पर्वत को उठाया:
ऐसा भी कहा जाता है कि यशोदाजी बालकृष्ण को एक दिन में अष्ट पहर भोजन कराती थी। अर्थात् बालकृष्ण आठ बार भोजन करते थे। जब इंद्र के प्रकोप से सारे व्रज को बचाने के लिए भगवान श्रीकृष्ण ने गोवर्धन पर्वत को उठाया था, तब लगातार सात दिन तक भगवान ने अन्न जल ग्रहण नहीं किया।
आठवे दिन जब भगवान ने देखा कि अब इंद्र की वर्षा बंद हो गई है, सभी व्रजवासियो को गोवर्धन पर्वत से बाहर निकल जाने को कहा, तब दिन में आठ प्रहर भोजन करने वाले व्रज के नंदलाल कन्हैया का लगातार सात दिन तक भूखा रहना उनके व्रज वासियों और मया यशोदा के लिए बड़ा कष्टप्रद हुआ। भगवान के प्रति अपनी अन्न्य श्रद्धा भक्ति दिखाते हुए सभी व्रजवासियो सहित यशोदा जी ने 7 दिन और अष्ट पहर के हिसाब से 7X8= 56 व्यंजनो का भोग बाल कृष्ण को लगाया।

गोपिकाओं ने भेंट किए छप्पन भोग:
श्रीमद्भागवत के अनुसार, गोपिकाओं ने एक माह तक यमुना में भोर में ही न केवल स्नान किया, अपितु कात्यायनी मां की अर्चना भी इस मनोकामना से की, कि उन्हें नंदकुमार ही पति रूप में प्राप्त हों। श्रीकृष्ण ने उनकी मनोकामना पूर्ति की सहमति दे दी। व्रत समाप्ति और मनोकामना पूर्ण होने के उपलक्ष्य में ही उद्यापन स्वरूप गोपिकाओं ने छप्पन भोग का आयोजन किया।
छप्पन भोग हैं छप्पन सखियां ऐसा भी कहा जाता है कि गौलोक में भगवान श्रीकृष्ण राधिका जी के साथ एक दिव्य कमल पर विराजते हैं। उस कमल की तीन परतें होती हैं…प्रथम परत में “आठ”, दूसरी में “सोलह” और तीसरी में “बत्तीस पंखुड़िया” होती हैं। प्रत्येक पंखुड़ी पर एक प्रमुख सखी और मध्य में भगवान विराजते हैं। इस तरह कुल पंखुड़ियों संख्या छप्पन होती है। 56 संख्या का यही अर्थ है।

🙏 जय श्री कृष्ण 🙏

उद्धवगीता: दुर्योधन-शकुनी बरोबर द...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

भगवान श्रीकृष्णांनीच दिलेले यथार्थ स्पष्टीकरण:
ऊद्धव हा कृष्णाचा अगदी बालपणापासुनचा मित्र. त्याचा सारथी होणारा, अनेक प्रकारे सेवा करणारा. त्याने श्रीकृष्णापाशी कधीही कोणती इच्छा व्यक्त केली नाही की कोणता वर मागून घेतला नाही. भगवान श्रीकृष्णांचा अवतार संपुष्टात यायच्यावेळी ऊद्धवाला त्यांनी बोलावून घेतले आणि म्हणाले, “प्रिय उद्धवा, या माझ्या अवतारात अनेकांनी माझ्याकडून वर मागून घेतले, पण तू कधी मला काही मागितले नाहीस! मला हा अवतार संपवताना तुलाही काही दिल्याचे समाधान लाभेल. तेव्हा निश्चिंत मनाने मला माग. मी ते पूर्ण करीन.”
लहानपणापासून जवळून पाहिलेल्या श्रीकृष्णाला उद्धवाने यावेळी देखील कोणतीच इच्छा अपेक्षा केली नाही. पण श्रीकृष्णानीच शिकवलेल्या गोष्टी आणि त्याची स्वतःची कृती यातील काही गोष्टी त्याला समजल्या नव्हत्या. त्याबद्दल त्याचे मन साशंक होते आणि ती अस्वस्थता दूर करण्यासाठी त्याला श्रीकृष्णाच्या अशा त्या सर्व कृतींमागची कारणे जाणून घ्यायची इच्छा होती.
उद्धव श्रीकृष्णास म्हणाला, “हे कृष्णा, तु आम्हाला जगण्यासाठी एका मार्गाने शिकवलेस पण तू स्वतः वेगळ्याच मार्गाने जगलास!
महाभारतात तुझ्या भूमिकेतून तू केलेल्या अनेक कृती मला कधीच समजल्या नाहीत! मला त्यामागची कारणे जाणून घ्यायची इच्छा आहे. ही तू माझी इच्छा पूर्ण करशील ?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “उद्धवा, कुरूक्षेत्रावर मी अर्जुनाला जो उपदेश केला ती भगवत् गीता होती. आज मी तुला जे सांगेन ती ‘उद्धव गीता’ म्हणून ओळखली जाईल. म्हणूनच ही संधी मी तूला देत आहे. अगदी निःशंक मनाने तुझे प्रश्न विचार.”
उद्धवाने विचारण्यास सुरवात केली, “प्रभो, सर्वप्रथम मला हे सांगा, खरा मित्र कोण?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “खरा मित्र तो असतो जो न सांगता देखील संकटसमयी मदतीला धावून येतो.”
उद्धव: “कृष्णा, तू पांडवांचा जिवलग सखा आहेस. ते तुला त्यांचा आपदबांधव (संकटांपासून संपूर्ण रक्षणकर्ता) समजतात. ज्याला केवळ वर्तमानाचेच नव्हे तर भविष्यात घडणार्या घटनांचे संपूर्ण ज्ञान आहे. तु खरा ज्ञानी आहेस. आत्ताच तू मला खर्या मित्राची व्याख्या सांगितलीस. मग त्याप्रमाणे तू का नाही वागलास? धर्मराज युधिष्ठीरास द्यूत खेळण्यापासून का नाही थांबवलेस? ठीक आहे नाही थांबवलेस पण खेळाचे परिणाम धर्मराजाच्या बाजूने का नाही फिरवलेस? तो जिंकला असता पण तू ते ही नाही केलेस! निदान संपूर्ण सत्ता संपत्ती हरल्यानंतर तरी धर्मराजाला वाचवता आले असते. द्यूतात हरलेल्या धर्मराजाला होणार्या शिक्षेपासून तुला सोडवता आले असते. किंवा त्याच्या भावांना त्याने जेव्हा द्यूतात पणास लावले तेव्हा तरी द्यूतसभेत तू प्रवेश करू शकत होतास. पण तेही तू केले नाहीस!
किमान अशाक्षणी जेव्हा “जर तू द्रौपदी (जिच्यामुळे पांडव नेहमीच यशस्वी होत आले अशी) पणाला लावशील तर हरलेले सर्व राज्य संपत्ती मी तुला परत देईन” या दुर्योधनाने धर्मराजास दिलेल्या प्रलोभनावेळी जरी तू तुझ्या दिव्यशक्तीने हस्तक्षेप केला असतास तरी धर्मराजास विजय प्राप्त करून देणार्या अनुकुल सोंगट्या पडल्या असत्या. याऐवजी, जेव्हा राणी द्रौपदीची अब्रू जाण्याची वेळ आली त्याक्षणाला तू हस्तक्षेप केलास आणि मग दावा करतोस की द्रौपदीला तू वस्त्रे पुरवलीस आणि तिची अब्रू वाचवलीस. हे असं कसं करू शकतोस – जेव्हा तिला भर सभेत ओढत, फरफटत आणलं गेलं आणि भरसभेत अनेकांसमोर विवस्त्र करण्यात आलं? काय तिची अब्रू शिल्लक राहीली होती ? काय तू नक्की वाचंवलस ? संकटसमयी वाचवशील तेव्हाच खरा तू आपदबांधव! संकटसमयी तू धावून नाही आलास तर काय उपयोग ? हा धर्म आहे का?”
एकामागोमाग प्रश्न विचारत असताना उद्धवाच्या डोळ्यातून अश्रूधारा वाहू लागल्या…
हे सर्व प्रश्न केवळ उद्धवाचेच नव्हते. ज्यांनी महाभारत वाचले आहे त्याआपल्या सर्वांचे आहेत. जणू काही आपल्या वतीनेच उद्धवाने ते भगवान श्रीकृष्णास विचारून ठेवले होते.
भगवान श्रीकृष्ण हसले, “प्रिय उद्धवा, या भूतलावरील मानवी जगाचा नियम आहे : केवळ विवेकबुद्धी जागृत असणार्याचाच विजय होतो. दुर्योधनाकडे ती विवेकबुद्धी त्यावेळी होती पण धर्मराजास ती सोडून गेली होती. आणि म्हणूनच धर्मराज युधिष्ठिर हरला.”
भगवान श्रीकृष्णाचे बोल उद्धवास उमगले नाहीत आणि तो संभ्रमात पडला.
श्रीकृष्ण पुढे म्हणाले, ” दुर्योधन अमाप संपत्तीचा मालक होता पण द्यूत खेळण्याचे ज्ञान मात्र त्याच्यापाशी नव्हते. म्हणून त्याने मामा शकुनीस द्यूत खेळण्यास वापरले पण खेळातील पैजा त्यानी लावल्या. हा विवेक आहे.
धर्मराज युधिष्ठिर देखील हा विचार करून तसे करू शकत होता आणि मला, त्याच्या बंधूला त्याचा प्रतिनिधी म्हणून खेळवू शकत होता. जर मी आणि शकुनी द्यूत खेळलो असतो, तर या खेळात तुझ्यामते कोण जिंकलं असतं? मी विचारलेल्या संख्या शकुनीला पाडता आल्या असता की त्यानी सांगितलेल्या संख्या मला पाडता आल्या नसत्या ? तूर्त ही गोष्ट बाजूला ठेव.
धर्मराजाने एकवेळ मला खेळात आमंत्रित करण्याचं विसरला असता तर ती चूक पण मी दुर्लक्षित केली असती. पण विवेकशून्य आचरणात त्याच्या हातून एक गंभीर चूक घडली. धर्मराज युधिष्ठिराने प्रार्थना केली की मी द्यूतसभेत येऊ नये ! कारण त्याला मला हे कळू द्यायचे नव्हते की केवळ दुर्दैव म्हणून तो या खेळात ओढला गेला होता आणि तो खेळणे त्याला भाग होते. त्यानी मला केलेल्या या प्रार्थनेमुळे माझे हात बांधले गेले. मी सभेच्या बाहेरच उपस्थित होऊन प्रतिक्षा करत होतो की पांडवांपैकी एकजण तरी प्रार्थना करून मला बोलावेल. भीम, अर्जुन, नकुल, सहदेव हे देखील जेव्हा हरले तेव्हा दुर्योधनाला शिव्याशाप आणि स्वतःच्या नशिबाला दोष देण्यात मग्न झाले होते. मला बोलवायला ते विसरले होते. द्रौपदीदेखील मला विसरली होती जेव्हा मोठ्या भावाची आज्ञा म्हणून दुःशासनाने तिला केसांना धरून भर सभेत फरफटत आणले. ती सुद्धा तिच्या बुद्धीप्रमाणे सभेत सर्वांशी वादविवाद घालत होती. त्या क्षणापर्यंत तिने एकदाही मला बोलावले नाही.
अखेर तेव्हा सुबुद्धी निर्माण झाली जेव्हा दुःशासनाने तिला एकेक कपड्यानिशी विवस्त्र करायला सुरवात केली. सर्व विरोध थांबवून तिने अखेर हात टेकले आणि आक्रोश करायला सुरवात केली. “हरी! हरी! अभयम् कृष्णा अभयम्” असा टाहो फोडत माझी प्रार्थना केली.
आणि त्याक्षणी तिची अब्रू वाचवण्याची संधी मला मिळाली. शक्य तितक्या जलद मी पोहोचून तिचे रक्षण केले. या सर्व परिस्थितीत माझी काय चूक आहे सांग बरे?”
“काय छान समजावलेस कृष्णा! मी प्रभावित झालो! पण नक्कीच फसलो नाही. एक अजून प्रश्न विचारू शकतो ?” श्रीकृष्णानी संमती दिली.
“याचा अर्थ असा आहे का की जेव्हा तुला बोलावलं जाईल तेव्हाच तू येणार? संकटसमयी न्याय प्रस्थापित करण्यासाठी तू स्वतः येणार नाहीस. बरोबर ?” उद्धवाने पुढील प्रश्न विचारला.
भगवान श्रीकृष्णांनी स्मित केले, “उद्धवा! या मनुष्यजन्मात प्रत्येकाचे आयुष्य हे ज्याच्या त्याच्या कर्मानुसार पुढे जाते. मी चालवत नाही ते. मी त्यात ढवळाढवळ करीत नाही. फक्त ‘साक्षीदार’ म्हणून मी उपस्थित असतो. मी सदैव तुझ्या जवळच असतो आणि जे काही घडत आहे ते पहात असतो. हा परमेश्वराचा धर्म आहे.’
“वाह! खुपच छान कृष्णा! म्हणजे तू आमच्या जवळच रहाणार, आणि जसजसे करत जाऊ तसतशी आमची दुष्कर्म पापं करताना पहात रहाणार. आम्ही अशाच चुका करत रहावं पापं करत रहावं आणि त्यांची शिक्षा भोगत रहावं हे तुला आमच्याकडून हवं आहे ?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “उद्धवा ! तु जे काही बोललास, जी विधानं केलीस त्याचा नीट खोलवर विचार कर. जेव्हा तुला हे लक्षात आलं आहे आणि पक्कं समजलं आहे की मी सदैव तुझ्या बाजूलाच साक्षीदार म्हणून उभा असतो तेव्हा तुझ्या हातून चूक किंवा वाईट कृती घडेलच कशी? निश्चितच तू असं काही करणार नाही. पण जेव्हा ही गोष्ट विसरली जाते तेव्हा माझ्यापासून लपवून एखादी गोष्ट करता येईल असा विचार तुझ्या मनात येतो. आणि अशावेळी तू संकटात सापडतोस. जर धर्मराजाच्या हे लक्षात राहिलं असतं की मी सदैव सर्वांसमवेत सर्वठिकाणी साक्षीरूपाने हजर असतो तर तो खेळ वेगळ्या परिणामांनी संपुष्टात नसता का आला ?”
उद्धव आता थक्क होऊन स्तब्ध झाला होता आणि त्याचं मन अपार भक्तीनी भरून वहात होतं. तो म्हणाला, “किती खोल आहे हे तत्त्वज्ञान ! किती श्रेष्ठ सत्य ! देवाची पूजा प्रार्थना करणं आणि त्याची मदत मागणं ही केवळ आपली भावना, श्रद्धा असते. ज्याक्षणापासून आपण हा विश्वास ठेवायला लागतो की त्याच्याशिवाय काही चालू शकत नाही तेव्हा त्याचं साक्षीरूप अस्तित्व जाणवल्याशिवाय रहाणार नाही. हे विसरून कोणतीही कृती आपल्या हातून घडणे शक्य आहे का ? संपूर्ण भगवदगीतेतून हेच तत्त्वज्ञान भगवान श्रीकृष्णांकडून अर्जुनास प्राप्त झाले आहे. श्रीकृष्ण सारथी होता मार्गदर्शक होता पण तो स्वतः लढला नाही.
जाणावा तो अद्वितीय एकमेव परमोच्च साक्षी आपल्या आतला आणि आपल्याविना! आणि त्या परमेश्वर तत्त्वाशी एकरूप समरूप होऊन जा.
शोधा आणि पहा अंतरंगातला तो उच्च मी ..केवळ शुद्ध, प्रेमपूर्ण, आनंदपूर्ण नामस्मरणाने ती परमोच्च जाणीव ”

🙏 जय श्री कृष्ण 🙏

प्रातः काल का पूजा अवसर हो जाने क...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
एक दिन भगवान जी प्रातः काल का पूजा अवसर हो जाने के बाद छिन्नस्थली विहरण के लिए गए! वहां से सिंह नारायण के मंदिर में आकर आसन पर बैठे! इतने में ही इन्द्रभट्ट आए और सम्मुख बैठ गए! उन्हें भोजन के लिए नियंत्रण देना था किंतु याद ही नहीं रहा! आसमान में बादल देखते ही महाराज ने संकेत किया कि इन्द्रभट्ट तुम शीघ्र अपने घोगर गांव चले जाओ अन्यथा भीग जाओगे!

इन्द्रभट्ट बचते हुए जैसे ही गांव पहुंचे वैसे ही बारिश शुरू हो गई! इधर भक्तजन कपड़े का चंदोवा बना कर भगवान जी के ऊपर लगा चलने लगे! कभी जानबूझ कर लीला के हेतु से महाराज पीछे रह जाते तो कभी आगे निकल आते! जब तक भक्तजन चांदोवा आगे पीछे करते तब तक महाराज भीग जाते! इस प्रकार उनके वस्त्र गीले देख रेइनायक के घर से दूसरे वस्त्र मंगवाए गए! सभी भक्तों ने भी राजमठ वापिस लौट कर दूसरे वस्त्र धारण किए!

बोलिए श्री चक्रधर स्वामी जी की जय
।। श्रीचक्रधरार्पणम् ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

📋 FAQ's

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read Frequently Asked Questions about Mahanubhava Pantha. Go to FAQ's

What is Mahanubhava Pantha?

Mahanubhava Pantha is a religious sect following the teachings of Panch Avatars of pantha. Pantha teaches how to connect the inner soul with the parmewshwara bhagti and attain moksha.

What are other names of Mahanubhava Pantha?

There are diffierent names of Mahanubhava Pantha in differnet regions. Mahanubhava Pantha in Maharashtra region. Jai Krishni Pantha in Punjab, Haryana, Delhi region. Achyuta Pantha in Gujarat region.

Who started Mahanubhava Pantha?

Mahanubhava Pantha was started and propagated by Sarvadnya Shree Chakradhar Swami also know as Chakradhara Swami, the 5th avatar of Mahanubhava Pantha.

From where and when Mahanubhava Pantha originated?

Mahanubhava Pantha originated during the late 12th century and from the Varhada region of Maharashtra. Vardha belt is the core region of Mahanubhava Pantha.

What is danvat.com?

dandvat.com is a comprehensive community portal which is good source for knowing Mahanubhava Pantha, exploring History of Pantha, Blogs, Leelas etc. Most of the info is available in English, Hindi & Marathi translations of scriptures, and historical details about the Pancha Krishna.

Do you have more Question & Queries?

If you have more Questions & Queries. Start with our Frequently Asked Questions page for overview. Then go in the series (1) History of Mahanubhava Pantha page, (2) Blogs of Pantha, (3) Leelas of Prabhu, etc. You will have more clarity.

Dandvat Mobile App

नमो पंच कृष्ण अवतार -
We invite you to donwload the mobile application of Dandvat. Here you can find more detail, information, features and community details. Dandvat Pranam to all pantha followers.
Jai Shree Krishna

App Launching Soon