🙏 Dandvat

A short information about Mahanubhava Pantha

Mahanubhava Pantha is a religious sect following the teachings of Panch Avatars of pantha. Mahanubhava Pantha originated during the late 12th century and from the Varhada region of Maharashtra. Pantha teaches how to connect the inner soul with the parmewshwara bhagti and attain moksha.

Pancha Avatars Of Mahanubhava Pantha | Dandvat

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told to his pantha that the lord takes avatars in all four Yugas (Krutayuga, Tretayuga, Dwaparyuga, Kaliyuga). Same was said by Shree Krishna in Shree Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”. Accordingly, there is not a time in this world when avatar of prabhu is absent.

Brahmvidya Shastra, It is a collection of main vachans (sutras) of Swami Shree Chakardhara and presents the philosophical core of Mahanubhav Pantha. Very well planned and carefully organized into various sections, it is revered as our Shastra mop Parmeshwar (God in the form of scripture).

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

🚩 Five incarnations of Mahanubhava Pantha

Mahanubhav Pantha started by Sarvadnya Shree Chakradhar Swami in 1267 and he is the 5th avatar. Earlier to Shree Chakradhar Swami there were 4 more avatars. We call them as Panch Krishna Avatars.

Shri Chakradhar Swami propagated a religious movement, as well as social movement, in which all members were accepted irrespective of their castes, and the traditional ritualistic religion was rejected. Some sources list the founder of Mahanubhava as Govinda Prabhu and Chakradhara as its first “apostle”.

Mahanubhava Pantha teaches that Krishna is the only God in Universe.

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told to his pantha that the lord takes avatars in all four Yugas (Krutayuga, Tretayuga, Dwaparyuga, Kaliyuga). Same was said by Shree Krishna in Shree Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”. Accordingly, there is not a time in this world when avatar of prabhu is absent.

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

🌸 Namo Panch Krishna Avatar

There were only five, because these avatars fell in the Guru Parampara. Govindaprabhu was the guru of Shree Chakradhar Swami. Shree Chakrapani Prabhu was the guru of Shree Govindaprabhu. Shree Dattatreya Prabhu was the guru of Shree Chakrapani Prabhu. Shree Dattatreya Prabhu and Shree Krishna are not said to have another avatar as Guru.

The Five incarnations of God knows as Pancha Krishna or Five Krishnas or Namo Panch Krishna Avatar:

Please follow our channel - @dandvat

Namo Panch Krishna Avatar

Shree Krishna Chakravarti Prabhu (Dwaraka Gujarat, Mathura Uttar Pradesh) - 📰 read more
Shree Dattatreya Prabhu (Badrikashram Uttarakhand) - 📰 read more
Shree Changdeva Raul Prabhu (Phalatan Maharashtra) - 📰 read more
Shree Gundam Raul Prabhu (Riddhapur-Amravati Maharashtra) - 📰 read more
Sarvadnya Shree Chakradhar Swami (Bharuch Gujarat) - 📰 read more

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

📅 Festivals

नमो पंच कृष्ण अवतार - Here are the important festivals & dates related to Mahanubhava Pantha.

Ashadha Purnima
Utsav

आषाढ शुद्ध
अर्थात पौर्णिमा
28 July, 2026
(Tuesday)

Pavita Parav
Utsav

श्री प्रभु बाबा जी
को पविते समर्पण
26 August, 2026
(Wednesday)

Shree Krishan Prabhu
Janmashtami

श्री कृष्ण प्रभु जन्मोत्सव
कृष्णाष्टमी / जन्माष्टमी
4 September, 2026
(Friday)

Shree Chakradhar Swami
Avtar Divas

श्री चक्रधर स्वामी जी
का अवतार दिवस
13 September, 2026
(Sunday)

Shree Govind Prabhu
Avtar Divas

श्री गोविन्द प्रभु जी
का अवतार दिवस
24 September, 2026
(Thursday)

Shardiya Navratri
Start

शारदीय नवरात्र
आरंभ - घट स्थापना
11 October, 2026
(Sunday)

Vijaya Dashami
Festival

नवरात्र समाप्त
विजयादशमी (दशहरा)
20 October, 2026
(Tuesday)

Sharad Purnima
Festival

कोजागरी पौर्णिमा
(शरद पौर्णिमा)
26 October, 2026
(Monday)

Shree Chakarpani Prabhu
Avtar Divas

श्री चक्रपाणी प्रभु जी
का अवतार दिवस
3 November, 2026
(Monday)

Deepawali
Festival

महानुभाव पंथ के अनुसार
दीपावली का आयोजन
8 November, 2026
(Sunday)

Govardhan
Puja

महानुभाव पंथ के अनुसार
गोवर्धन पूजन
10 November, 2026
(Tuesday)

Shree Geeta
Jayanti

श्रीमद् भगवद्गीता के अवतरण
का शुभ दिन है
20 December, 2026
(Sunday)

Shree Dattatreya Prabhu
Jayanti

श्री दत्तात्रेय प्रभु जी
का अवतार दिवस
23 December, 2026
(Wednesday)

📰 Blogs

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read the blogs of Mahanubhava Pantha. Go to Blogs

Shree Dattatreya, the guru to the...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Behind all names and forms is the one nameless, formless Essence. Behind all governors is the one Supreme Governor of governors. Behind all lights is the one Light Of lights. Behind all sounds, there is the soundless Supreme Silence. Behind all teachers is the one Supreme Guru of Gurus and that is only Jagad Guru SHREE DATTATREYA.

The two letters of DA and TTA means “DATTA” nama smarana, Datta nama sankeerthan, Datta nama dhyaana only will give Paramardha to every life. He is “BHUKTHI, MUHTHI PRADAATHA” which means, he will always sanction Sukha in this Loka and also in Paraloka. . Hence the Datta sadhaks can lead the superb Materialistic and Spiritualistic life. Miraculous growth and life settlement of Children/Generations of Datta Sadhaks can be seen . This is Permanant (SHAASWATHA) , True (SATHYA) and Happy (AANANDA).

Prabhu Dattatreya tatwa is AVYAKTHA, NIRGUNA, NIRAAKAARA, NIRANJANA, NISHKRIYA, PARABRAHMA, SAGUNA SWAROOPA and it is SHREEMANNARAAYANA, PARAMESHA TATWA. The Upanishads are clearly telling that, “DATTA VEEJASTHAM JAGATH SARVAM”. This means that total Universe is Prabhu Datta swaroopa. Nothing is beyond him.
Lord Dattatreya, is the important Diety in the Indian Spiritual Panorama and very important in MAHANUBHAV. His personality integrates the elements of the three Gods, Brahma, Vishnu and Maheshwara. Shree Dattatreya is also the guru to the entire universe – Vishwa Guru.

He taught:

1. Srividya to Parashurama
2. Dattavidya to Brahma
3. Adhyatma Vidya to Prahlada
4. Yoga Vidya to Vasishta and
5. Atma Vidya to Kartaviryarjuna

He also incarnated as Sri Sripada Vallabha and Sri Nrsimha Saraswati in the age of Kali to uphold Dharma. The trinity represent his three faces, his body is pure chit, the six branches of knowledge are his six hands, the four dogs are the four Vedas, the cow is Dharma, universal peace is the Oudumbara tree and the great incarnation of Brahman, complete with sixteen kalas, which is a personification of the knowledge of the Self – is the unfathomable Murti of Sri Dattatreya. Sri Dattareya is an ocean of compassion. By merely remembering his name, one earns his grace. Hence he is called “SMARTHRUGAAMI” – one who immediately appears to the devotee who remembers the Lord. A sage called Dalaadana once wanted to test the truth in this statement and remembered Dattatreya.

It is my very nature to reach that person who remembers me, instantly. Whether with devotion or not, if a man remembers me sincerely, I will instantly reach him and grant his desires – This is Shree Dattareya’s sacred promise to us, his children.
Also, the other unique quality of Sri Dattareya is that he is – BHAKTA KEERTHI VIVARDHANA – he is more interested in showcasing the glory of his devote than of his own. This is yet another example of his immeasurable grace towards his devotees.

The Upanishads Avadhutopanishad and Jaabaaldarshanopanishad mention that the philosophy is given by Shri Dattatreya. Upanishads and Puranas are openly telling and Guru avatharas are guiding us to recite Datta Nama Smaran. Dattaguru is always ready on his toes to reach those who remember him and shower his unbounded blessings on them. Come forward and recognize him and join his mission by serve him in the propagation of Datta Nama to make your materialistic life easy and create your path to reach the stage of SALVATION by glorifying the Glory of Lord Dattatreya.

What does purans says

1. The Bhagavata-purana and the Markandeya-purana, are the most authoritative sources on the Dattatreya-avatara and they identify Him exclusively with Lord Vishnu.
2. Atreh patny anasuuyaa triin~ jajn~e suyashasah sutaan dattam duurvaasasam somam aatmesha-brahma- sambhavaan (Srimad Bhagavatam 4.1.15).
3. The Vishnu-dharmottara Purana describes in great detail the iconographic details of the avatara-s of Lord Vishnu and here is the reference for Sri Dattatreya.
4. Brahmanda Purana says–“Lord Dattatreya gave the memory of Vedas to the Vedamurthy Sree Brahma Deva Himself.
5. The Upanishads Avadhutopanishad and Jaabaaldarshanopanishad mention that the philosophy is given by Shri Dattatreya.
6. Upanishads and Puranas are openly telling and Guru avatharas are guiding us to recite Datta Nama Smaran.

Shri Dattaguru is always ready on his toes to reach those who remember him and shower his unbounded blessings on them. Come forward and recognize him and join his mission by serve him in the propagation of Datta Nama to make your materialistic life easy and create your path to reach the stage of SALVATION by glorifying the Glory of Lord Dattatreya.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Shree Dattatreya: My bliss and co...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Soul alone is my Guru.Once King Yadu saw Lord Dattatreya (Avadhoot) wandering in a forest happily, free from worries. The king with humbleness asked the sage, about the secret of his happiness and the name of his Guru. Further said to sage, that despite you look capable and wise, why do you live in the forest. Even though you have no family, nor any loved one, how could you be so blissful and self-contented?

To answer the Yadu’s enquired queries, the Lord Dattatreya (Avadhoot, one who have given up all worldly desires) replied:
My bliss and contentment are the fruits of self-realization. Soul (Aatmaa) alone is my Guru, yet I have gained the necessary wisdom from the whole creation, via 24 individual who were therefore my Gurus. I shall elaborate the same for you.

Further Lord Dattatreya said: I have taken shelter of twenty-four gurus, who are the following: the earth, air, sky, water, fire, moon, sun, pigeon and python; the sea, moth, honeybee, elephant and honey thief; the deer, the fish, the dancing girl Pingala, the kurari bird and the child; the young girl, arrow maker, serpent, spider and wasp.

Further Lord Dattatreya explains what he has learned from his own body. My Body teaches me Gyaan (knowledge) and Vairaagya (detachment). Birth and death are along with it. It means that if we hold on to this body then we have to bear sorrows. Although it helps to think about Tattwa (elements) still I never consider it mine.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Lord Shree Krishna choosen Arjuna...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Krishna give knowledge of the Srimad Bhagavad-Gita to Arjuna because there were many reasons.

Context of the Kurukshetra War: The Gita is set on the battlefield of Kurukshetra, where Arjuna, a warrior prince, is filled with doubt and moral confusion about fighting in the war against his own relatives and teachers. Krishna's guidance is aimed at helping him navigate this crisis.

Preparedness to Learn: Arjuna's willingness to seek guidance and his openness to Krishna's teachings demonstrate his readiness to receive such profound knowledge. He acknowledges his confusion and seeks help, which is a prerequisite for spiritual learning.

Arjuna's Role: As a key figure in the Mahabharata, Arjuna embodies the struggles of duty (dharma) and righteousness. His internal conflict serves as a universal metaphor for the dilemmas faced by individuals in life.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Shree Datta is a Hindu deity cons...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Shree Dattatreya or Shree Datta is a Hindu deity considered to be an avatar of Hindu god Shree Krishna, known as Shree Dattatreya.
The name Dattatreya is composed of two words - “Datta” (meaning given) and “Atreya”, referring to the sage Atri, his physical father.
Various Hindu sects worship him differently, though Shree Dattatreya is considered a form of all the three deities. He is especially considered an avatar of Vishnu while his siblings the moon-god Chandra and the sage Durvasa are regarded as forms of Brahma and Shiva respectively. However, spiritual seekers pray to this Supreme Teacher for knowledge of the Absolute Truth. Hindu theology, credits Dattatreya as the author of the Tripura Rahasya given to Parashurama, a treatise on Advaita Vedanta. He is specially worshipped on his birthday, Datta Jayanti.

Shree Dattatreya traditions

Puranic tradition
Mahanubhav tradition
Shri Gurucharitra tradition
Sakalmat Sampradaya tradition
Avadhut Panth tradition
Shri Dattpith Sansthan Pathri

One who is in possession of all six of these opulences at the same time and who possesses them to an unlimited degree is understood to be the Supreme Personality of Godhead according to Parasara Muni a great Vedic authority.
Shree Dattatreya was born to the sage Atri, who had been promised by Parameshvara (the Almighty), that He, Parameshvara, would be incarnated as his son. Some Hindu sects familiar with the trinity also attribute Shree Dattatreya's incarnation as of all the three- Vishnu, Shiva and Brahma, indirectly meaning to be all powerful and above all. This is just one of the many legends related to the birth of Lord Dattatreya. Others suggest a more mystical origin of Shree Dattatreya. Some of the sources claim that he was born in Kashmir jungles near the sacred Amarnath.

Appearance Puranic tradition
मालाकमंडलुरधः करपद्मयुग्मे, मध्यस्थ पाणियुगुले डमरूत्रिशूले
यस्यस्त उर्ध्वकरयोः शुभशंखचक्रे वंदे तमत्रिवरदं भुजषटकयुक्तम
I bow to the one who has six hands and whose lowest two hands have maalaa and kamandalu, middle pair of hands hold damaru and trishool and top two hands have holy Shankh and Chakra) Other depictions, however, show other weapons like 'Gada' in the hands of Dattatreya sometimes.

Names of Shri Datta & their meanings:
🚩 Datta >> Datta is one who has been bestowed with the spiritual experience of the nirgun? (Nonmaterialised), meaning, the one who has been given the experience that the 'Self' is Brahman (God in His aspect as the Creator of the universe) or mukta (Liberated) self or the soul.
🚩 Avadhut >> One whose (spiritual) ignorance has been dispelled with spiritual knowledge, meaning, the one who emancipates all.
🚩 Dattatreya >> This word is derived from Datta and Atreya. The meaning of 'Datta' has already been explained above. 'Atreya' means the son of Sage Atri.
🚩 Digambar >> Is the principle which gives company to an embodied soul till it gets Final Liberation in the radiance of the sky, i.e. beyond all the directions.
🚩 Shripad >> 'Shri' is the never-ending principle of God. The principle that takes an embodied soul to that principle of God or to the Holy Feet of 'Shri' principle, is the Datta principle in Shripad.
🚩 Vallabh >> The Datta principle in the form of Vallabh protects the Universe from the circular-shaped negative energies that create fear psychosis, and thus protects the embodied souls.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Brahmvidya Shastra and Nav Prakar...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Brahmvidya Shastra, It is a collection of main vachans (sutras) of Swami Shree Chakardhara and presents the philosophical core of Mahanubhav Pantha. Very well planned and carefully organized into various sections, it is revered as our Shastra mop Parmeshwar (God in the form of scripture).

Compiled with great care and understanding (in 1290) by the knowledgeable Keshav Vyas Suri from amongst 1500 episodes in the sacred source book Leela Charitra, is the second sacred book Brahmvidya Shastra.

The Brahmvidya Shastra gives minute details of four elements (Char Paddarths- Ishwar, Devta, Jeev & Prapanch), Gods and the varied knowledge, way and source of attaining them. Nav Prakaran means nine chapters. Excluding the background chapter of Poorvi (along with Panch Krishna and Panch Naam).

Nav Prakaran:
🚩 Anya Vyavriti – अन्य व्यावृति (देवता पदार्थ)
🚩 Yug Dharma – युगधर्म
🚩 Vidya Marg – विद्या मार्ग
🚩 Sanhaar – संहार (प्रलय)
🚩 Sansaran – संसरण (रचना)
🚩 Udharan – उद्धरण
🚩 Mahavakya – महावाक्य
🚩 Nirvachan – निर्वचन
🚩 Astipari – असतिपरि

Other parts of Brahmvidya are Vichar Prakaran and Achar Prakaran. There are 285 sutras under Vichar Prakaran and 289 sutras under Achar Prakaran. Keshav Vyas Suri also selected from Leela Charitra 114 drishtants (illustrations) which were narrated by Swami to elaborate some deep philosophical thought. If this is included, Nav Prakaran becomes Dasham Prakaran.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Daily rituals of Prabhu Shree Dat...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Shree Dattatreya - The Universal Guru. He had descended on this earth to establish three things and beliefs
1. Satya – The Universal Truth.
2. Rta – The Cosmic Order.
3. Dharma – The perennial principles.
Prabhu Shree Datta have numbers of leelas, we cant even count them. Here i'm trying to describe the daily life routine of Shree Datt parbhu in few lines. Hope all you will appreciate and share with the communities. From the start of day to end.

1. Meru Mountain, Uttarakhand – Prabhu G used to reside at Meru mountain.
2. Varanasi, Bihar – Prabhu G always take bathe on Ghats of Ganga, Varanasi, Bihar at early morning. Most listened leela of prabhu g is sanan at Ganga ghat. He always do check of his loving people at morning time on the walk to Varanasi.
3. Kurukshetra, Haryana – Prabhu G used to Sipping water at the Kurukshetra
4. Pandharpur – Shree Datta prabhu G always do the chandan tilak prakriya at Pandharpur.
5. Kedar – Prabhu G always do devotional japp at Kedar also called morning sandhya.
6. Kedar – Prabhu G partake Vibhuti/Bhasma (ash) at Kedar after the morning sandhya.
7. Girnar, Saurashtra, Gujarat – Prabhu G always do meditation in Girnar, Saurashtra, Gujarat.
8. Kolhapur, Maharashtra – One of most famous routine of Prabhu G is bhiksha in the Kolhapur, Maharashtra area after the noon.
9. Panchaleshwar, Maharashtra – Agin one of most famous and listed leela of Prabhu Shree Datt is takin lunch after bhiksha on the banks of Godavari river.
10. Marathwada, Maharashtra – After having luch, Prabhu G use to take roll of betel leaves in Rakshasbhuvan, District Beed, Marathwada, Maharashtra.
11. Raivat Mountain, Gujarat, India – Prabhu G takes some rest and Raivat Mountain (Girnar).
12. Western Ocean, Bharat – Prabhu Shree Dattatray g after having the rest always spend his time at the western part of Bharat. Generally at the ocean head.
13. Naimisharanya, Bihar – Shree Datt prabhu G spend his most of time to hear discourses and kirtans at Naranarayan Ashram in Naimisharanya, Bihar.
14. Mahurgad, Maharashtra – At the end of day Prabhu G takes the sleep at the Sahyaparvat in Nanded, Maharashtra.

All these prakriyas are taken from the part of leelas done by prabhu ji.

Teachings of Shree Dattatreya Maharaj
Prabhu Ji gave Ashtanga Yoga (eight fold path of Yoga) to the world thousands of years ago.
1. Yama – non-killing, truthfulness, non-stealing, continence, and non-receiving of any gifts. Moral discipline.
2. Niyama – cleanliness, contentment, austerity, study and self-surrender to God. Moral discipline Yama and Niyama are moral training and form the basis of Yoga. As these two become established, the Yogi will begin to realize the fruits of his practice.
3. Asana – posture.
4. Pranayama – ‘Prana’ is the life-force, ‘yama’ is control. ‘Pranayama’ consists of breath control exercises.
5. Pratyahara – withdrawal of senses from sense objects.
6. Dharana – concentration.
7. Dhyana – meditation.
8. Samadhi – the transcendental or super conscious state of being one with God: Principle.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

💌 Leelas

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read the leelas of Mahanubhava Pantha. Go to Leelas

भगवान जी विहरण से लौट राजमठ की तर...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
भगवान जी विहरण से लौट राजमठ की तरफ आ रहे थे तभी एक विद्यावंत सुंदर वस्त्र पहने और माथे पर तिलक लगाए आगे आने लगे! भगवान जी ने उन्हें देखा और द्वार के पास पहुंच नागदेव जी को आज्ञा दी कि उस विद्यावंत पुरुष को वापिस भेज दिया जाए! नागदेव उनके पास गए और कहने लगे, क्या हो गया है इस टोलगी को? विद्यावंत होकर गा रहे हो? यहां कोई दान करने वाला बैठा है क्या?

फिर वह विधावंत व्यक्ति चला गया! उसकी जाने के बाद भगवान जी ने नागदेव जो को कहा, तुम महात्मा होकर ऐसे अपमान भरे शब्द कैसे बोल गए? उसे आराम से भेजने को कहा था न कि अपशब्द बोलने को! यहां कोई दानी नहीं बैठा क्या? फिर हम कौन हैं? साधक को परमेश्वर की मानसिक प्रवृति को भंग नहीं करनी चाहिए!

बोलिए श्री चक्रधर स्वामी जी की जय
।। श्रीचक्रधरार्पणम् ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

उत्तरार्ध लीला क्रमांक 206 | लीला...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
किसी दिन सुबह का पूजा अवसर हो जाने के बाद भगवान जी छिन्नस्थली स्थान की तरफ गए! गुफा में आकर महाराज ने नाथोबा और नागदेव जी के सिर आपस में मिला दिए और स्थिति सुख अनुभव करवाया! स्वयं वापिस लौट आए तो बाईसा माताजी ने उन दोनों के विषय में पूछा! तब भगवान जी ने कहा, वे दोनों आपस में भिड़े हुए हैं! जाओ उन्हें ले आओ! बाईसा माताजी नाथोबा और नागदेव जी को बुला लाई! उन दोनों ने आकर स्थिति सुख का आनंद लेने के विषय में भगवान जी को बताया! स्वामी जी कहने लगे, अभी तो हमसे प्राप्त हुआ स्थिति सुख आपको इतना आनंद दे रहा है तो सोचो हमारा परमानंद आपको कितना प्रफुल्लित करेगा! इसका आपको आभास भी नहीं है!

बोलिए श्री चक्रधर स्वामी जी की जय
।। श्रीचक्रधरार्पणम् ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

ज्ञान शक्ती स्वीकार

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

इधर श्री चक्रपाणी माहुर को आ गये, शके 1080 (इ.स.1158) उमर के 30 वे वर्ष माहुर मेँ श्री दत्तात्रेय प्रभु से मिलने के लिये, क्योकी भगवान को अवतार शक्ती स्वीकार कार्य करना था। लोग माहुर के गड (शिखर) पर चढणे लगे, श्री चक्रपाणी भी यात्रीओँ के पीछे अंतर रखकर चढ रहे थे, तभी अचानक एक जाली मेँ से (श्री दत्तात्रेय प्रभु) वाघ के रुप मेँ आरोगना करके आ गये, यात्रीगण इधर उधर भागने लगे पर श्री चक्रपाणी महाराज वही एक खडक पर बैँठ गये, और श्री चक्रपाणी प्रभु श्री दत्तात्रेय प्रभु के (वाघ) सामने बैठ कर नमस्कार कीया, तभी वाघने (श्री दत्तात्रेय प्रभु) श्री चक्रपाणी के सर पर पंजा रखकर उभय शक्ती प्रदान की, श्री चक्रपाणी राऊळ ने ज्ञान शक्ती का स्वीकार किया उसमेँ “पराशक्ती” के आच्छादन करके अवर शक्ती के कार्य सुरु कीये।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

उत्तरार्ध लीला क्रमांक 205 | लीला...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
फिर किसी दिन रात का पूजा अवसर हो जाने के बाद भगवान जी आंगन में शत्पदी करते हुए चांदनी रात की तरफ इशारा करने लगे! भगवान जी की इच्छा थी कि कहीं बाहर घूमने के लिए निकला जाए! बाईसा माताजी जी को कह कर तैयारी करवाई गई! भगवान जी की सवारी के लिए सभी भक्तजन तैयार थे किंतु उनमें से नागदेव जी को घोड़ा बनने के लिए महाराज ने तैयार किया! भगवान जी ने अपने रेशमी वस्त्र को दोनों तरफ से बांध लिया और कमर के पीछे कर राजा की भांति सवार हो गए! सभी के हाथों में लाठी थी! नागदेव जी को भगवान जी ने स्थिति सुख दिया जिसके प्रभाव से वे घोड़े की तरह हिनहिनाते हुए तेज गति से चलने लगे! छिनस्थली गुफा में आकर भगवान जी रुके और भक्तजनों ने अपनी लाठी की मशाल से आरती जलाई! सुंदर पूजा अर्चना कर भगवान जी के लिए आसन बनाया गया! सिंदोले गव्हाण गांव से दूध लाकर भक्तजनों ने भगवान जी को दूध चावल का भोजन करवाया! फिर स्वामी जी ने सभी भक्तों को प्रसाद दिया और वापिस राजमठ लौट आए!

बोलिए श्री चक्रधर स्वामी जी की जय
।। श्रीचक्रधरार्पणम् ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

उद्धवगीता: दुर्योधन-शकुनी बरोबर द...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

भगवान श्रीकृष्णांनीच दिलेले यथार्थ स्पष्टीकरण:
ऊद्धव हा कृष्णाचा अगदी बालपणापासुनचा मित्र. त्याचा सारथी होणारा, अनेक प्रकारे सेवा करणारा. त्याने श्रीकृष्णापाशी कधीही कोणती इच्छा व्यक्त केली नाही की कोणता वर मागून घेतला नाही. भगवान श्रीकृष्णांचा अवतार संपुष्टात यायच्यावेळी ऊद्धवाला त्यांनी बोलावून घेतले आणि म्हणाले, “प्रिय उद्धवा, या माझ्या अवतारात अनेकांनी माझ्याकडून वर मागून घेतले, पण तू कधी मला काही मागितले नाहीस! मला हा अवतार संपवताना तुलाही काही दिल्याचे समाधान लाभेल. तेव्हा निश्चिंत मनाने मला माग. मी ते पूर्ण करीन.”
लहानपणापासून जवळून पाहिलेल्या श्रीकृष्णाला उद्धवाने यावेळी देखील कोणतीच इच्छा अपेक्षा केली नाही. पण श्रीकृष्णानीच शिकवलेल्या गोष्टी आणि त्याची स्वतःची कृती यातील काही गोष्टी त्याला समजल्या नव्हत्या. त्याबद्दल त्याचे मन साशंक होते आणि ती अस्वस्थता दूर करण्यासाठी त्याला श्रीकृष्णाच्या अशा त्या सर्व कृतींमागची कारणे जाणून घ्यायची इच्छा होती.
उद्धव श्रीकृष्णास म्हणाला, “हे कृष्णा, तु आम्हाला जगण्यासाठी एका मार्गाने शिकवलेस पण तू स्वतः वेगळ्याच मार्गाने जगलास!
महाभारतात तुझ्या भूमिकेतून तू केलेल्या अनेक कृती मला कधीच समजल्या नाहीत! मला त्यामागची कारणे जाणून घ्यायची इच्छा आहे. ही तू माझी इच्छा पूर्ण करशील ?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “उद्धवा, कुरूक्षेत्रावर मी अर्जुनाला जो उपदेश केला ती भगवत् गीता होती. आज मी तुला जे सांगेन ती ‘उद्धव गीता’ म्हणून ओळखली जाईल. म्हणूनच ही संधी मी तूला देत आहे. अगदी निःशंक मनाने तुझे प्रश्न विचार.”
उद्धवाने विचारण्यास सुरवात केली, “प्रभो, सर्वप्रथम मला हे सांगा, खरा मित्र कोण?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “खरा मित्र तो असतो जो न सांगता देखील संकटसमयी मदतीला धावून येतो.”
उद्धव: “कृष्णा, तू पांडवांचा जिवलग सखा आहेस. ते तुला त्यांचा आपदबांधव (संकटांपासून संपूर्ण रक्षणकर्ता) समजतात. ज्याला केवळ वर्तमानाचेच नव्हे तर भविष्यात घडणार्या घटनांचे संपूर्ण ज्ञान आहे. तु खरा ज्ञानी आहेस. आत्ताच तू मला खर्या मित्राची व्याख्या सांगितलीस. मग त्याप्रमाणे तू का नाही वागलास? धर्मराज युधिष्ठीरास द्यूत खेळण्यापासून का नाही थांबवलेस? ठीक आहे नाही थांबवलेस पण खेळाचे परिणाम धर्मराजाच्या बाजूने का नाही फिरवलेस? तो जिंकला असता पण तू ते ही नाही केलेस! निदान संपूर्ण सत्ता संपत्ती हरल्यानंतर तरी धर्मराजाला वाचवता आले असते. द्यूतात हरलेल्या धर्मराजाला होणार्या शिक्षेपासून तुला सोडवता आले असते. किंवा त्याच्या भावांना त्याने जेव्हा द्यूतात पणास लावले तेव्हा तरी द्यूतसभेत तू प्रवेश करू शकत होतास. पण तेही तू केले नाहीस!
किमान अशाक्षणी जेव्हा “जर तू द्रौपदी (जिच्यामुळे पांडव नेहमीच यशस्वी होत आले अशी) पणाला लावशील तर हरलेले सर्व राज्य संपत्ती मी तुला परत देईन” या दुर्योधनाने धर्मराजास दिलेल्या प्रलोभनावेळी जरी तू तुझ्या दिव्यशक्तीने हस्तक्षेप केला असतास तरी धर्मराजास विजय प्राप्त करून देणार्या अनुकुल सोंगट्या पडल्या असत्या. याऐवजी, जेव्हा राणी द्रौपदीची अब्रू जाण्याची वेळ आली त्याक्षणाला तू हस्तक्षेप केलास आणि मग दावा करतोस की द्रौपदीला तू वस्त्रे पुरवलीस आणि तिची अब्रू वाचवलीस. हे असं कसं करू शकतोस – जेव्हा तिला भर सभेत ओढत, फरफटत आणलं गेलं आणि भरसभेत अनेकांसमोर विवस्त्र करण्यात आलं? काय तिची अब्रू शिल्लक राहीली होती ? काय तू नक्की वाचंवलस ? संकटसमयी वाचवशील तेव्हाच खरा तू आपदबांधव! संकटसमयी तू धावून नाही आलास तर काय उपयोग ? हा धर्म आहे का?”
एकामागोमाग प्रश्न विचारत असताना उद्धवाच्या डोळ्यातून अश्रूधारा वाहू लागल्या…
हे सर्व प्रश्न केवळ उद्धवाचेच नव्हते. ज्यांनी महाभारत वाचले आहे त्याआपल्या सर्वांचे आहेत. जणू काही आपल्या वतीनेच उद्धवाने ते भगवान श्रीकृष्णास विचारून ठेवले होते.
भगवान श्रीकृष्ण हसले, “प्रिय उद्धवा, या भूतलावरील मानवी जगाचा नियम आहे : केवळ विवेकबुद्धी जागृत असणार्याचाच विजय होतो. दुर्योधनाकडे ती विवेकबुद्धी त्यावेळी होती पण धर्मराजास ती सोडून गेली होती. आणि म्हणूनच धर्मराज युधिष्ठिर हरला.”
भगवान श्रीकृष्णाचे बोल उद्धवास उमगले नाहीत आणि तो संभ्रमात पडला.
श्रीकृष्ण पुढे म्हणाले, ” दुर्योधन अमाप संपत्तीचा मालक होता पण द्यूत खेळण्याचे ज्ञान मात्र त्याच्यापाशी नव्हते. म्हणून त्याने मामा शकुनीस द्यूत खेळण्यास वापरले पण खेळातील पैजा त्यानी लावल्या. हा विवेक आहे.
धर्मराज युधिष्ठिर देखील हा विचार करून तसे करू शकत होता आणि मला, त्याच्या बंधूला त्याचा प्रतिनिधी म्हणून खेळवू शकत होता. जर मी आणि शकुनी द्यूत खेळलो असतो, तर या खेळात तुझ्यामते कोण जिंकलं असतं? मी विचारलेल्या संख्या शकुनीला पाडता आल्या असता की त्यानी सांगितलेल्या संख्या मला पाडता आल्या नसत्या ? तूर्त ही गोष्ट बाजूला ठेव.
धर्मराजाने एकवेळ मला खेळात आमंत्रित करण्याचं विसरला असता तर ती चूक पण मी दुर्लक्षित केली असती. पण विवेकशून्य आचरणात त्याच्या हातून एक गंभीर चूक घडली. धर्मराज युधिष्ठिराने प्रार्थना केली की मी द्यूतसभेत येऊ नये ! कारण त्याला मला हे कळू द्यायचे नव्हते की केवळ दुर्दैव म्हणून तो या खेळात ओढला गेला होता आणि तो खेळणे त्याला भाग होते. त्यानी मला केलेल्या या प्रार्थनेमुळे माझे हात बांधले गेले. मी सभेच्या बाहेरच उपस्थित होऊन प्रतिक्षा करत होतो की पांडवांपैकी एकजण तरी प्रार्थना करून मला बोलावेल. भीम, अर्जुन, नकुल, सहदेव हे देखील जेव्हा हरले तेव्हा दुर्योधनाला शिव्याशाप आणि स्वतःच्या नशिबाला दोष देण्यात मग्न झाले होते. मला बोलवायला ते विसरले होते. द्रौपदीदेखील मला विसरली होती जेव्हा मोठ्या भावाची आज्ञा म्हणून दुःशासनाने तिला केसांना धरून भर सभेत फरफटत आणले. ती सुद्धा तिच्या बुद्धीप्रमाणे सभेत सर्वांशी वादविवाद घालत होती. त्या क्षणापर्यंत तिने एकदाही मला बोलावले नाही.
अखेर तेव्हा सुबुद्धी निर्माण झाली जेव्हा दुःशासनाने तिला एकेक कपड्यानिशी विवस्त्र करायला सुरवात केली. सर्व विरोध थांबवून तिने अखेर हात टेकले आणि आक्रोश करायला सुरवात केली. “हरी! हरी! अभयम् कृष्णा अभयम्” असा टाहो फोडत माझी प्रार्थना केली.
आणि त्याक्षणी तिची अब्रू वाचवण्याची संधी मला मिळाली. शक्य तितक्या जलद मी पोहोचून तिचे रक्षण केले. या सर्व परिस्थितीत माझी काय चूक आहे सांग बरे?”
“काय छान समजावलेस कृष्णा! मी प्रभावित झालो! पण नक्कीच फसलो नाही. एक अजून प्रश्न विचारू शकतो ?” श्रीकृष्णानी संमती दिली.
“याचा अर्थ असा आहे का की जेव्हा तुला बोलावलं जाईल तेव्हाच तू येणार? संकटसमयी न्याय प्रस्थापित करण्यासाठी तू स्वतः येणार नाहीस. बरोबर ?” उद्धवाने पुढील प्रश्न विचारला.
भगवान श्रीकृष्णांनी स्मित केले, “उद्धवा! या मनुष्यजन्मात प्रत्येकाचे आयुष्य हे ज्याच्या त्याच्या कर्मानुसार पुढे जाते. मी चालवत नाही ते. मी त्यात ढवळाढवळ करीत नाही. फक्त ‘साक्षीदार’ म्हणून मी उपस्थित असतो. मी सदैव तुझ्या जवळच असतो आणि जे काही घडत आहे ते पहात असतो. हा परमेश्वराचा धर्म आहे.’
“वाह! खुपच छान कृष्णा! म्हणजे तू आमच्या जवळच रहाणार, आणि जसजसे करत जाऊ तसतशी आमची दुष्कर्म पापं करताना पहात रहाणार. आम्ही अशाच चुका करत रहावं पापं करत रहावं आणि त्यांची शिक्षा भोगत रहावं हे तुला आमच्याकडून हवं आहे ?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “उद्धवा ! तु जे काही बोललास, जी विधानं केलीस त्याचा नीट खोलवर विचार कर. जेव्हा तुला हे लक्षात आलं आहे आणि पक्कं समजलं आहे की मी सदैव तुझ्या बाजूलाच साक्षीदार म्हणून उभा असतो तेव्हा तुझ्या हातून चूक किंवा वाईट कृती घडेलच कशी? निश्चितच तू असं काही करणार नाही. पण जेव्हा ही गोष्ट विसरली जाते तेव्हा माझ्यापासून लपवून एखादी गोष्ट करता येईल असा विचार तुझ्या मनात येतो. आणि अशावेळी तू संकटात सापडतोस. जर धर्मराजाच्या हे लक्षात राहिलं असतं की मी सदैव सर्वांसमवेत सर्वठिकाणी साक्षीरूपाने हजर असतो तर तो खेळ वेगळ्या परिणामांनी संपुष्टात नसता का आला ?”
उद्धव आता थक्क होऊन स्तब्ध झाला होता आणि त्याचं मन अपार भक्तीनी भरून वहात होतं. तो म्हणाला, “किती खोल आहे हे तत्त्वज्ञान ! किती श्रेष्ठ सत्य ! देवाची पूजा प्रार्थना करणं आणि त्याची मदत मागणं ही केवळ आपली भावना, श्रद्धा असते. ज्याक्षणापासून आपण हा विश्वास ठेवायला लागतो की त्याच्याशिवाय काही चालू शकत नाही तेव्हा त्याचं साक्षीरूप अस्तित्व जाणवल्याशिवाय रहाणार नाही. हे विसरून कोणतीही कृती आपल्या हातून घडणे शक्य आहे का ? संपूर्ण भगवदगीतेतून हेच तत्त्वज्ञान भगवान श्रीकृष्णांकडून अर्जुनास प्राप्त झाले आहे. श्रीकृष्ण सारथी होता मार्गदर्शक होता पण तो स्वतः लढला नाही.
जाणावा तो अद्वितीय एकमेव परमोच्च साक्षी आपल्या आतला आणि आपल्याविना! आणि त्या परमेश्वर तत्त्वाशी एकरूप समरूप होऊन जा.
शोधा आणि पहा अंतरंगातला तो उच्च मी ..केवळ शुद्ध, प्रेमपूर्ण, आनंदपूर्ण नामस्मरणाने ती परमोच्च जाणीव ”

🙏 जय श्री कृष्ण 🙏

सबको अपने जैसा जानो

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
नियमानुसार एक दिन आश्रमकी देखभाल आउसा कर रही थी। एक कुत्तेको आया देखकर उसने उसे पत्थर मारा। पत्थर लगते ही कुत्ता चिल्लाता हुआ पूँछ दबाकर बाहरकी ओर भाग गया। कुत्तेका रोना था कि उधर भगवान दोनों हाथोंमें अपना मस्तक थामकर बैठ गये।
भगवानको श्रीमुकुट थामे देख आउसाका रंग उड गया। वह भागकर उनके पास जा पहुँची। उसने अकुलाकर खिन्न मनसे पूछा - 'महाराज! मैंने मारा तो कुत्तेको है, आप कयों मस्तक थामकर बैठ गये हैं ?'
भगवानने समझाया - 'आउसा ! ईश्वरस्वरूप सर्वत्र व्यापक है। किसी जीव पर किये प्रहारका इसीलिये वह अनुभव करता है। तुमने उस प्राणीको पत्थर मारा, उसकी पीड़ा हमें हुई, इसीलिए हमने मस्तक थाम लिया।' फिर उन्होंने कुछ थमकर पूछा - 'बताओ तो तुमने उसे मारा कयों है ?'
आउसाने उत्तर दिया, 'महाराज! कल यही कुत्ता नागदेवके भिक्षान्नकी झोली उठा ले गया था। आज यह पुनः कुछ उठानेकी नीयतसे आया था। यदि मैं इसे न मारती, तो यह अवश्य ही आज भी कुछ ले भागता। अतः मैंने उसे समुचित दंड दिया है , तो कोई अपराध नहीं किया।'
भगवानने कहा, 'आउसा ! मनुष्यके समान इसे पकाकर खिलानेवाला तो कोई है नहीं, जहाँ जाकर यह आरामसे खायेगा। इस बेचारेने तो इसी तरह घूम-फिरकर पेट भरना है। तुम अपनी चीजोंको सम्भालकर रखो, उसके लिए इसे क्यों दंडित करती हो ? यह तो खुद तुम्हारा दोष है। इस तरह वस्तुओंको असुरक्षित रखोगी, तो यह तो मुँह मारेगा ही।'
भगवानके उदात्त विचारोंके आगे आउसा नतमस्तक हो गई और उसने *अपने अपराधकी क्षमा माँगकर पुनः वैसा न करनेकी प्रतिज्ञा ली।
।। जय श्री चक्रधर जी ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

📋 FAQ's

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read Frequently Asked Questions about Mahanubhava Pantha. Go to FAQ's

What is Mahanubhava Pantha?

Mahanubhava Pantha is a religious sect following the teachings of Panch Avatars of pantha. Pantha teaches how to connect the inner soul with the parmewshwara bhagti and attain moksha.

What are other names of Mahanubhava Pantha?

There are diffierent names of Mahanubhava Pantha in differnet regions. Mahanubhava Pantha in Maharashtra region. Jai Krishni Pantha in Punjab, Haryana, Delhi region. Achyuta Pantha in Gujarat region.

Who started Mahanubhava Pantha?

Mahanubhava Pantha was started and propagated by Sarvadnya Shree Chakradhar Swami also know as Chakradhara Swami, the 5th avatar of Mahanubhava Pantha.

From where and when Mahanubhava Pantha originated?

Mahanubhava Pantha originated during the late 12th century and from the Varhada region of Maharashtra. Vardha belt is the core region of Mahanubhava Pantha.

What is danvat.com?

dandvat.com is a comprehensive community portal which is good source for knowing Mahanubhava Pantha, exploring History of Pantha, Blogs, Leelas etc. Most of the info is available in English, Hindi & Marathi translations of scriptures, and historical details about the Pancha Krishna.

Do you have more Question & Queries?

If you have more Questions & Queries. Start with our Frequently Asked Questions page for overview. Then go in the series (1) History of Mahanubhava Pantha page, (2) Blogs of Pantha, (3) Leelas of Prabhu, etc. You will have more clarity.

Dandvat Mobile App

नमो पंच कृष्ण अवतार -
We invite you to donwload the mobile application of Dandvat. Here you can find more detail, information, features and community details. Dandvat Pranam to all pantha followers.
Jai Shree Krishna

App Launching Soon